“اختلال سوظن به همسر ”
شناخت، سیر اختلال
راه نجاتی هست؟
[برای تصمیم گیری در روابط طولانی ،
این اختلال همواره باید در نظر گرفته شود]
آنچه در زبان عامیانه به آن «سوءظن به همسر» میگویند در روانپزشکی معمولاً در قالب یکی از چند وضعیت متفاوت قرار میگیرد.
مهمترین آنها هذیان خیانت
(Othello syndrome)
است، اما همیشه به یک اختلال واحد محدود نمیشود. برای فهم دقیق، باید آن را در چند سطح بررسی کرد:
1. «اختلال سوءظن به همسر» دقیقاً چیست؟
در روانپزشکی معمولاً به این حالت گفته میشود (هذیان حسادت یا سندرم اتلو)
ویژگی اصلی:
– باور راسخ و تغییرناپذیر که همسر خیانت میکند.
– با وجود نبود شواهد واقعی؛
– و مقاومت شدید در برابر استدلال؛
(نام «سندرم اتلو» از شخصیت نمایشنامه شکسپیر گرفته شده است که بر اثر حسادت بیمارگونه همسرش را میکشد.)
2. نشانههای بالینی مهم
الگوی رفتاری معمول چنین است:
الف) جستجوی دائمی شواهد
– بررسی موبایل
– کنترل تماسها
– دنبال کردن
– بازجویی مکرر
ب) تفسیر هذیانی.
اتفاقات عادی تبدیل به «مدرک خیانت» میشوند:
– دیر رسیدن به خانه
– خندیدن به پیام
– آرایش کردن
– حتی نگاه کردن به دیگران
ج) قطعیت کامل.
فرد میگوید:
– «من مطمئنم»
– «همه چیز واضح است»
استدلال منطقی هیچ اثری ندارد.
د) رفتارهای پرخطر.
در موارد شدید:
– خشونت خانگی
– تعقیب
– محدود کردن شدید همسر
3. ریشههای روانپزشکی احتمالی.
این حالت میتواند ناشی از چند اختلال مختلف باشد:
1️⃣ اختلال هذیانی .
شایعترین علت.
ویژگیها:
– عملکرد عمومی نسبتاً حفظ شده
– فقط یک هذیان مرکزی (خیانت)
مثال :مدیر موفق بانک که در خانه را بر همسرش قفل می کند و همه جا دوربین کار گذاشته است.
2️⃣ اسکیزوفرنیا و سایکوزها
اگر همراه باشد با:
– هذیانهای دیگر
– توهم
– آشفتگی فکر
تشخیص داده می شوند.
3️⃣ اختلالات مصرف الکل و مواد دیگر
از جمله
سایکوزهای ناشی از مصرف مواد
4️⃣ اختلالات شخصیت
مثلاً: اختلالات
– پارانوئید
– مرزی
5️⃣ اختلالات نورولوژیک
در سنین بالاتر ممکن است در اثر:
– دمانس
– پارکینسون
– آسیب مغزی
4. سیر بیماری .
سیر معمول چند مرحله دارد:
مرحله 1: شک.
افکار وسواسی درباره خیانت.
مرحله 2: تفسیر.
اتفاقات عادی تبدیل به «نشانه» میشوند.
مرحله 3: یقین هذیانی.
باور کاملاً ثابت.
مرحله 4: رفتار کنترلی
– بازجویی
– نظارت
– محدود کردن
مرحله 5: خطر خشونت
در درصدی از موارد:
– حمله
– قتل همسر
– خودکشی
به همین دلیل در روانپزشکی از “اختلالات پرخطر “خانوادگی
محسوب میشود.
5. آیا درمان دارد؟
بله اما درمانی سخت و طولانی ،
اگر اساسا شخص حاضر به مراجعه
روان پزشکی باشد.
مشکل اصلی این است که بیمار معمولاً:
– خود را بیمار نمیداند
– درمان را نمیپذیرد
با این حال درمان ممکن است.؟
می توان تلاش کرد.
درمانها:
1. دارودرمانی
داروهای ضدروانپریشی:
گاهی موجب کاهش هذیان می شوند.
2. رواندرمانی
پس از کنترل نسبی هذیان:
– CBT برای باورهای پارانوئید
– درمان زوجدرمانی (با احتیاط)
3. درمان زمینهای
اگر علت:
– الکل/ مواد
– دمانس
– اسکیزوفرنیا
باشد، درمان همان اختلال ضروری است.
6. آیا «نجات» رابطه ممکن است؟
سه سناریوی رایج وجود دارد.
حالت اول: درمانپذیر
اگر:
– هذیان شدید نباشد
– فرد درمان را بپذیرد
گاهی رابطه قابل ترمیم است.
حالت دوم: مزمن ولی کنترلپذیر
با دارو:
– شدت شک کمتر میشود
– اما کاملاً از بین نمیرود.
حالت سوم: خطرناک
اگر:
– خشونت
– تهدید
– تعقیب شدید
وجود داشته باشد،
اولویت “امنیت” است نه حفظ رابطه.
7. چند نکته عملی مهم
برای همسر فرد مبتلا:
معمولاً این کارها نتیجه معکوس دارد:
– دفاع و توضیحات طولانی
– ارائه مدرک بیگناهی
– بحث منطقی
چون هذیان با منطق اصلاح نمیشود.
آنچه کمککنندهتر است:
– ارجاع به روانپزشک
– کاهش درگیری
– تعیین مرزهای رفتاری
و در صورت لزوم
کمک گرفتن از قانون .
جمعبندی.
«سوءظن بیمارگونه به همسر» اغلب یک *اختلال هذیانی *از نوع حسادت است.
ویژگی آن باور ثابت به خیانت بدون شواهد است.
– میتواند سالها ادامه پیدا کند
– در مواردی خطر خشونت دارد
– درمان ممکن است اما نیازمند دارو و مداخله تخصصی است. به دلیل عدم پذیرش شخص، درمان دشوار خواهد بود.
***
یادآوری مهم
[همان گونه که در ابتدای مطلب آمد،
قبل از هر گونه قطعی شدن رابطه نزدیک و زناشویی، حتما باید از عدم وجود چنین زمینه های رفتاری اطمینان پیدا کرد، اصطلاحا نشانه های خطر
Red Flags
چون عملا بعد از رابطه، تغییر خاصی در هذیان و رفتار رخ نمی دهد.
و معمولا پذیرش برای مراجعه و درمان
هم وجود ندارد. ]
«جامعه و سلامت روان »
در این جا نوشته ها و مطالب مرتبط با مباحث روان شناسی و روان پزشکی به اشتراک گذاشته می شود.
🆔 شناسه:
https://ble.ir/jamehvasalamtravan
سایت دکتر حمید یوسفی
روان پزشک
https://www.drhamidyousefi.com/
بدون دیدگاه