“سه اشتباه رایج والدین
که
لجبازی کودک را شدیدتر میکند”
در مدیریت لجبازی کودکان،
سه خطای تربیتی بسیار شایع وجود دارد که از نظر روانشناسی رفتاری و رشد،
*به طور ناخواسته لجبازی را تقویت میکنند*.
این خطاها معمولاً از نیت خوب والدین ناشی میشوند اما نتیجهی معکوس دارند.
—
۱. وارد شدن به «جنگ قدرت» با کودک
یکی از رایجترین اشتباهات این است که والد با کودک
*وارد رقابت اراده* میشود.
مثال رایج:
کودک: «نمیخوام بخوابم!»
والد: «باید بخوابی، هر طور شده!»
در این موقعیت، موضوع اصلی برای کودک دیگر خواب نیست،
بلکه *برنده شدن در کشمکش* است.
از دیدگاه روانشناسی رشد، کودک در این حالت تلاش میکند
*حس استقلال خود را حفظ کند*. هرچه فشار مستقیم بیشتر شود، مقاومت هم بیشتر میشود.
روش بهتر:
– کاهش تقابل مستقیم
– ارائه انتخاب محدود
مثال:
«میخوای اول قصه بخونیم بعد بخوابی یا اول مسواک بزنی بعد قصه؟»
در این حالت،
*کنترل چارچوب با والد است اما کودک احساس مشارکت میکند.*
—
۲. تهدید یا تنبیههای غیرواقعی
گاهی والدین برای متوقف کردن رفتار کودک از تهدیدهای شدید استفاده میکنند:
– «دیگه هیچ وقت کارتونی نمیبینی.»
– «میذارمت پیش پلیس.»
– «اگر این کارو کنی دیگه دوستت ندارم.»
چند مشکل اساسی در این روش وجود دارد:
1. کودک به سرعت متوجه *غیرواقعی بودن تهدید* میشود.
2. اعتبار والد کاهش پیدا میکند.
3. رابطهی عاطفی آسیب میبیند.
در روانشناسی تربیتی تأکید میشود که *پیامد باید واقعی، قابل اجرا و متناسب باشد*.
مثال درستتر:
«اگر اسباببازی پرت کنی، باید برای مدتی کنار گذاشته بشه.»
این پیامد:
– واضح است
– قابل اجرا است
– مستقیم با رفتار مرتبط است
—
۳. توجه بیش از حد به رفتار منفی
کودکان به شدت *توجهمحور* هستند. حتی توجه منفی هم برایشان نوعی پاداش محسوب میشود.
وقتی کودک:
– جیغ میزند
– لجبازی میکند
– گریهی نمایشی دارد
و والد:
– بحث طولانی میکند
– توضیحهای مکرر میدهد
– توجه کامل نشان میدهد
در واقع یک چرخهی یادگیری شکل میگیرد:
لجبازی > توجه والد > تقویت رفتار
در مقابل،
رفتار مطلوب اغلب *نادیده گرفته میشود*.
روش مؤثرتر:
– رفتار منفی خفیف > توجه حداقلی
– رفتار مثبت > توجه و تحسین فوری
مثال:
«دیدم خودت کفشهاتو پوشیدی، عالی بود.»
“یک اصل طلایی در تربیت کودک”:
کودکان
بیشتر از آنچه *میشنوند*،
از آنچه *تجربه میکنند*
یاد میگیرند.
یعنی:
– مرزهای پایدار
– پیامدهای قابل پیشبینی
– و رابطهی عاطفی امن
به تدریج
لجبازی را به
*همکاری و خودتنظیمی* تبدیل میکند.
لامت روان »
در این جا نوشته ها و مطالب مرتبط با مباحث روان شناسی و روان پزشکی به اشتراک گذاشته می شود.
🆔 شناسه:
https://ble.ir/jamehvasalamtravan
سایت دکتر حمید یوسفی
روان پزشک
https://www.drhamidyousefi.com/
بدون دیدگاه