” تکنیک هایی برای
کنترل رفتار کودک بیش‌فعال در خانه”

در مدیریت کودک مبتلا به *ADHD*، روش‌های رفتاری عملی که در روان‌درمانی‌های مبتنی بر شواهد
مثل ‌
آموزش مدیریت توسط والدین
و رفتار درمانی استفاده می‌شوند،
می‌توانند تأثیر قابل‌توجهی داشته باشند.

۱. قانون «یک دستور در هر زمان».
کودکان ADHD
در *حافظه کاری* مشکل دارند.
بنابراین فقط یک خواسته را در هر زمان مطرح
می کنیم.
روش اجرا:
– فقط *یک دستور کوتاه و مشخص* بدهید.
– تماس چشمی برقرار کنید.
– از کودک بخواهید دستور را تکرار کند.
مثال:
به‌جای «برو دستت را بشور، بعد لباس بپوش و بیا غذا بخور» بگویید:
«لطفاً اول دستت را بشور.»

۲. استفاده از سیستم پاداش.
این یکی از مؤثرترین تکنیک‌های درمان رفتاری است.

روش اجرا:
– برای رفتارهای مطلوب ستاره یا امتیاز بدهید.
– بعد از جمع شدن امتیازها پاداش کوچک داده شود.
مثال:
– انجام تکلیف = ۱ ستاره
– مرتب کردن اتاق = ۱ ستاره
– ۵ ستاره = انتخاب یک بازی مورد علاقه

۳. تقسیم کارها به مراحل کوچک
کودکان ADHD در انجام کارهای طولانی سریع خسته می‌شوند.

روش:
– تکالیف را به
*بخش‌های کوتاه* تقسیم کنید.
مثال:
– ۱۰ دقیقه درس
– ۵ دقیقه استراحت
– دوباره ۱۰ دقیقه درس

۴. استفاده از تایمر
درک زمان در این کودکان ضعیف‌تر است.
روش:
– از تایمر یا ساعت استفاده کنید.
مثال:
– «۱۵ دقیقه برای تکلیف وقت داریم.»

این کار به *ساختار ذهنی زمان* کمک می‌کند.

۵. ایجاد روتین ثابت روزانه
قشر پیش‌پیشانی در ADHD در *برنامه‌ریزی* ضعیف‌تر عمل می‌کند.
بنابراین بهتر است:
– ساعت خواب ثابت
– زمان مشخص برای درس
– زمان مشخص برای بازی

برنامه‌های قابل پیش‌بینی اضطراب کودک را کاهش می‌دهد.

۶. تماس فیزیکی و توجه قبل از صحبت
وقتی کودک غرق فعالیت است، معمولاً دستور را نمی‌شنود.

روش:
– نزدیک شوید
– دست روی شانه بگذارید
– تماس چشمی برقرار کنید
– سپس دستور دهید

۷. قانون پیامد فوری
کودکان ADHD ارتباط ضعیفی بین *رفتار و پیامد تأخیری* برقرار می‌کنند.

بنابراین:
– پاداش یا پیامد باید
*بلافاصله بعد از رفتار* باشد.

مثال:
– «خیلی خوب بود که اسباب‌بازی‌ها را جمع کردی.»

۸. استفاده از «Time‑out» بیرون گذاشتن
( نوعی تنبیه رفتاری )
به شکل صحیح
برای رفتارهای شدید
(پرخاشگری، تخریب):

روش:
– کودک برای *۳ تا ۵ دقیقه*
در محیط آرام بنشیند.
– بدون بحث و توضیح طولانی.

هدف:
قطع رفتار نامناسب، نه تنبیه تحقیرآمیز.

۹. افزایش فعالیت بدنی روزانه
ورزش باعث:
– افزایش *دوپامین و نوراپی‌نفرین*
– بهبود توجه
– کاهش تکانشگری

فعالیت‌های مناسب:
– شنا
– دویدن
– دوچرخه
– ورزش‌های رزمی

۱۰. ایجاد محیط کم‌تحریک برای درس
برای انجام تکالیف:
– میز ساده و مرتب
– حذف تلویزیون و موبایل
– نور مناسب
– وسایل محدود روی میز

محیط شلوغ باعث
*افزایش حواس‌پرتی* می‌شود.

خلاصه :

ایجاد ساختار و قاعده و
پاداش های بلافاصله
و تنبیه رفتاری کوتاه مدت
در بهبود عملکرد کودک موثر است.
برای کنترل بهتر علایم
اختلال بیش فعالی/ عدم توجه
ترکیب
درمان های دارویی +درمان های رفتاری
لازم است.

«جامعه و سلامت روان »

در این جا نوشته ها و مطالب مرتبط با مباحث روان شناسی و روان پزشکی به اشتراک گذاشته می شود.

🆔 شناسه:
https://ble.ir/jamehvasalamtravan

سایت دکتر حمید یوسفی
روان پزشک
https://www.drhamidyousefi.com/